Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@RTEÜ, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Fen bilgisi öğretmenlerinin özel alan yeterlikleri üzerine bir durum çalışması
(Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2022) Öztürk, Reyhan Bilgin; Küçük, Mehmet
21. yy becerilerini çocuklara kazandırmaya yönelik yapılan tartışmaların odağını öğretmen yeterlikleri konusu oluşturmaktadır. Bu bağlamda söz konusu yeterliklerin belirlenmesi ve öğretmenlere kazandırılması ile dolaylı olarak ölçülmesine yönelik bazı çalışmalar yapılmaktadır. Bu noktada öğretmenlik yeterliklerinin kanıt temelli olarak ve doğrudan ölçülmesine yönelik sınırlı çalışmanın bulunması önemli problem durumu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu araştırma, fen bilgisi öğretmenliği lisans programından yeni mezun öğretmen adaylarının fen bilgisi öğretimine yönelik özel alan yeterlikleri ile bunları kazandırma deneyimlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Nitel yaklaşım ve durum çalışması deseniyle yürütülen araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 akademik yılında ve 5 farklı üniversitenin fen bilgisi öğretmenliği lisans programından yeni mezun ve gönüllü olarak araştırmaya katılan 20 öğretmenden oluşmaktadır. MEB tarafından yayımlanan özel alan yeterlik kılavuzu kullanılarak hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat formuyla ve çevrimiçi ortamda toplanan veriler, betimsel analize tabi tutulmuştur. Kılavuzda belirlenen A1, A2 ve A3 performans göstergelerinden biriyle eşleştirilen katılımcı cevapları, cinsiyet, mezuniyet notu ve informal faaliyetlere katılım durumlarını içeren gruplarda tablolaştırılarak sunulmuştur. Bunun sonucunda katılımcıların özel alan yeterliklerinin büyük ölçüde A1 ve A2 performans düzeyi ile sınırlı kaldığı, cinsiyetin özel alan yeterliklerini yeterince yordamadığı ve informal faaliyetlere katılanların özel alan yeterliklerini daha fazla kazandığı sonucuna varılmıştır.21. yy becerilerini çocuklara kazandırmaya yönelik yapılan tartışmaların odağını öğretmen yeterlikleri konusu oluşturmaktadır. Bu bağlamda söz konusu yeterliklerin belirlenmesi ve öğretmenlere kazandırılması ile dolaylı olarak ölçülmesine yönelik bazı çalışmalar yapılmaktadır. Bu noktada öğretmenlik yeterliklerinin kanıt temelli olarak ve doğrudan ölçülmesine yönelik sınırlı çalışmanın bulunması önemli problem durumu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu araştırma, fen bilgisi öğretmenliği lisans programından yeni mezun öğretmen adaylarının fen bilgisi öğretimine yönelik özel alan yeterlikleri ile bunları kazandırma deneyimlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Nitel yaklaşım ve durum çalışması deseniyle yürütülen araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 akademik yılında ve 5 farklı üniversitenin fen bilgisi öğretmenliği lisans programından yeni mezun ve gönüllü olarak araştırmaya katılan 20 öğretmenden oluşmaktadır. MEB tarafından yayımlanan özel alan yeterlik kılavuzu kullanılarak hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat formuyla ve çevrimiçi ortamda toplanan veriler, betimsel analize tabi tutulmuştur. Kılavuzda belirlenen A1, A2 ve A3 performans göstergelerinden biriyle eşleştirilen katılımcı cevapları, cinsiyet, mezuniyet notu ve informal faaliyetlere katılım durumlarını içeren gruplarda tablolaştırılarak sunulmuştur. Bunun sonucunda katılımcıların özel alan yeterliklerinin büyük ölçüde A1 ve A2 performans düzeyi ile sınırlı kaldığı, cinsiyetin özel alan yeterliklerini yeterince yordamadığı ve informal faaliyetlere katılanların özel alan yeterliklerini daha fazla kazandığı sonucuna varılmıştır.
İmam Hatip okullarındaki öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarının açıklanmasında ahlaki kişilik özelliklerinin ve ahlaki ideolojilerinin rolü
(Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2022) Birinci, Ali; Nazıroğlu, Bayramali
Bu çalışmada, imam hatip okullarında görev yapan öğretmenlerin ahlaki kişilik özellikleri, ahlaki ideolojileri ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki incelenmiştir. Betimsel nitelikteki ilişkisel tarama modelindeki bu araştırmanın çalışma evreni, Türkiye'deki yedi coğrafi bölgeyi temsilen İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına (İBBS) göre 12 bölgeden alınan 26 ilde 2020-2021 eğitim-öğretim yılında imam hatip liseleri ve ortaokullarında görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini, çalışma evreninden tabakalı örnekleme yöntemiyle yansız olarak seçilmiş 3741 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında HEXACO Kişilik Ölçeği, Etik Durum Ölçeği ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin ahlaki kişilik ve ahlaki idealizmi benimseme toplam puan ortalamalarının yüksek düzeyde, ahlaki rölativizmi benimseme düzeylerinin ise orta düzeyde oldukları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin toplam örgütsel vatandaşlık davranışı algı düzeylerinin ise çok yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre öğretmenlerin ahlaki kişilik özellikleri ve ahlaki idealizmi benimseme düzeyleri ile ÖVD arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki gözlemlenirken, ahlaki rölativizmi benimseme düzeyleri ile ÖVD arasında negatif yönde düşük düzeyde ve anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Son olarak ahlaki kişilik, ahlaki ideolojinin idealizm ve rölativizm boyutlarına dayalı olarak kurulan regresyon modeline göre ise ahlaki kişilik ve ahlaki idealizm; ÖVD'yi istatistiksel açıdan anlamlı, pozitif yönden yordarken, ahlaki rölativizmin ise ÖVD'yi istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde yordamadığı tespit edilmiştir.
Enerji tüketiminin gelir ve net tasarruflar üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
(Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022) Güney, Mehmet Utku; Sandalcılar, Ali Rıza
Bu çalışmada Türkiye'de enerji tüketiminin, gelir ve net tasarruflar üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. Analizlerde 1974-2019 dönemi veriler kullanılmıştır. Enerji tüketimi birincil enerji tüketimi ile, gelir kişi başına düşen GSYİH ile ve net tasarruflar net ulusal tasarruflarla temsil edilmektedir. Analizlerde ilk önce değişkenler ADF ve PP birim kök testine tabi tutulmuş ve seviye değerlerinde değişkenlerin birim kök içerdiği, birinci farkları alındığında ise değişkenlerin birim kök içermediği tespit edilmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı Engel-Granger Eşbütünleşme testi ile araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin varlığı tespit edilememiştir. Granger Nedensellik analizine göre ise "enerji tüketimi ile gelir" ve "enerji tüketimi ile net tasarruflar" arasında tek taraflı ve/veya karşılıklı bir nedensellik ilişkisine rastlanılmamıştır.
İmam Züfer ve usul anlayışı
(Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2022) Şahin, Ünal; Haçkalı, Abdurrahman
Bu tezde İmam Züfer'in entelektüel biyografisine, ehl-i hadis ile olan münasebetlerine, onun kitaplarına ve itikadî fırkalar ile olan ilişkilerine yer verilmiştir. Ayrıca İmam Züfer'in Hanefî mezhebindeki konumu, mutlak içtihat derecesinde olup olmadığı tartışmaları ele alınmıştır. Özellikle İmam Züfer'in mezhep metinlerinde fazla önemsenmediği izlenimi üzerinde durulmuş ve bunun sebeplerinin neler olduğu tartışılmıştır. Onun kendi metodolojisini oluşturan asıllarına temas edilmiş, Debûsî'nin (ö. 430/1039) zikrettiklerinden farklı on bir asla ve ilgili örneklere yer verilmiştir. İmam Züfer'in mezhep literatürüne bölgesel etkisi ele alınmış, usul ve fürû eserlerinde bu etkinin izleri grafikler üzerinden gösterilmiştir. İmam Züfer'in etkisinin sadece ilk dönem eserlerle sınırlı olmadığı, onun; Osmanlı uleması ve Mecelle'ye kadar süren tesirinin izlerinin gösterilmesine gayret edilmiştir. Birçok âlim tarafından mutlak müçtehit kabul edilen İmam Züfer'in diğer imamlardan farklı ve kendine özgü usulü bulunmaktadır. Tezin hipotezini oluşturan bu iddia üçüncü bölümde ele alınmış ve ispatlanmasına çaba sarf edilmiştir. Fukaha metoduna göre yazılan usul eserlerindeki sistematik esas alınarak oluşturulan başlıklarda İmam Züfer'in usulî ihtilaflarına yer verilmiş ve zikri geçen iddianın ispatlanmasına çalışılmıştır. Onun usulî ayrımlarının tespit edilmesi fürû fıkıhta görülen birçok ihtilafın da temellendirilmesi anlamına gelmektedir. Böylelikle fürû fıkıhtaki pek çok ayrışmanın usulî dayanakları İmam Züfer özelinde gösterilmiş olmaktadır. İmam Züfer, Hanefî mezhebinde kıyasçı kimliğiyle ön plana çıkmış bir müçtehittir. Tezde onun kıyas yaparken en çok hangi kıyas türlerini kullandığı üzerinde ayrıca durulmuştur. Hanefî usul eserlerinde İmam Züfer adına aktarılan veriler dikkate alınmış, ilgili başlıklar altında ve nakillerin elverdiği ölçüde ihtilaflar gösterilmiştir. Böylelikle onu usul düşüncesinin temel kodlarının ve usulî yaklaşımının genel hatlarıyla ortaya konulmasına gayret edilmiştir.
Puzolanik çimento kaynaklı su kalitesi değişikliklerinin bazı sucul canlılardaki toksik etkileri
(Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2022) Er, Akif; Kayış, Şevki
Beton içerisindeki malzemeleri bir arada tutan çimento, en çok kullanılan yapı malzemelerinden biridir. Sucul ekosistem üzerine inşa edilen köprü, istinat duvarı, baraj ve hidroelektrik santralleri gibi yapıların yapımı esnasında kullanılan çimentonun, sucul ekosisteme bulaşısı kaçınılmaz hale gelmektedir. Bu çalışma, betonarme yapılarda en çok kullanılan çimento türü olan puzolanik çimentonun su kalitesine ve bazı sucul canlılar üzerine toksik etkisini belirlemek için yapılmıştır. Çalışmada, puzolanik çimentonun, bazı su kalite parametre değerlerindeki değişim ve balık türleri olarak gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)'nın yumurtadan porsiyonluk aşamaya kadar farklı evreleri, tilapia (Oreochromis niloticus), eğrez (Vimba vimba) ve inci balığı (Alburnus derjugini), Gammarus komareki ve Daphnia magna üzerinde toksik etkiler belirlenmiştir. Puzolanik çimentonun sudaki pH, askıda katı madde (AKM), bulanıklık, iletkenlik gibi değerleri artırdığı belirlenmiştir. Gökkuşağı alabalığı için 12 ve 18 ℃'de iki farklı sıcaklıklarda yapılan toksisite testlerinde LC50 değerleri sırasıyla 263,8 ve 133,8 mg/L olarak bulunmuştur. Gökkuşağı alabalığı yumurta, alevin ve fry evrelerinde ise LC50 değeri sırasıyla 499, 324,6 ve 361,2 mg/L olarak hesaplanmıştır. Nil tilapia balığı bireylerinde ise bu değer 307 mg/L, doğal türlerleri temsilen denemelerde kullanılan A. derjugini ve V. vimba türlerinde ise sırasıyla 160 ve 130,7 mg/L olarak hesaplanmıştır. Sucul ekosistemde bulunan omurgasız canlıları temsil eden D. magna ve G. komareki bireylerinde ise bu değer sırasıyla 118,3 ve 197,3 mg/L olarak hesaplanmıştır. Denemeler 24 saat sürede statik olarak gerçekleştirilmiştir. Puzolanik çimentonun gökkuşağı alabalığında CRE, ALT, ALP, AST ve LDH enzim değerleri incelendiğinde istatistiki olarak farklı olmadığı gözlenmiştir (p>0,05). Kan parametre değerleri incelendiğinde, RBC, MCV, WBC, ve monosit yüzdesi değerlerinde bir farkın olmadığı (p>0,05), Hgb, MCH, MCHC ve Lenfosit yüzdesi değerlerinde düşüş ve granülosit yüzdesindeki artışın, kontrol grubuna göre farklı olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Puzolanik çimentonun alabalık solungaçlarında hiperplazi, epitel ayrılma, nekroz, lamellaların birleşmesi gibi histopatolojik bulgulara neden olduğu gözlenmiştir. D. magna bireylerinde 75 mg/L konsantrasyonunda puzolanik çimento ile DNA hasarı görülmezken, 150 mg/L konsantrasyonunda puzolanik çimento gökkuşağı alabalığında DNA hasarına neden olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda çimentonun sucul ekosisteme belirlenen konsantrasyonlarda karıştığında, su ve sucul canlılar üzerinde olumsuz etkilere neden olduğu ortaya konulmuştur.
