Hz. Fâtıma'nın hayatı, İslâm tarihindeki rolü ve Şiî gelenekte Hz. Fâtıma algısı

Abstract

Hz. Fâtıma'nın hayatının, İslâm tarihinde oynadığı rolün ve Şiî gelenekte mevcut Hz. Fâtıma algısının ele alındığı bu çalışmada, onun hayatıyla ilgili ihtilaflı olan bilgiler, tarihî kaynaklara müracaat edilmek suretiyle incelenmiş ve tartışmalı olan konulara açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Onun, çocukluğundan vefatına kadar olan süre boyunca babasına ve onun davası için vermiş olduğu mücadeleye destek olduğuna dikkat çekilmiştir. Şiî kaynaklarda Hz. Fâtıma ile ilgili yapılan aşırı yorumlar incelenmiş, ilgili veriler Kur'ân-ı Kerîm ve ilk dönem kaynaklarıyla mukayese edilerek sahih bir bilgiye ulaşılmaya çalışılmıştır. Özellikle Şiî kaynaklarda yer alan, ilk dönem kaynaklarında, hatta kendi eserlerinde bile var olan bilgilerle çelişen ve İslâm geleneğiyle uygunluk arz etmeyen görüşlerin, mezhep ideolojisini besleyen bir takım uydurma haberler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlgili verilerden yola çıkarak doğru bir görüş belirtmek suretiyle, tarih dışı bir Fâtıma algısının önüne geçilmeye çalışılmıştır. Böylece Hz. Peygamber'in "Ümmü Ebîha" diye vasfettiği kızı ve onun şahsiyeti hakkında en doğru bilgilerin aktarımına gayret edilmiştir.

In this study, in which the life of Fāṭima, the role she played in the history of Islam and the perception of Fāṭima present in the Shīʿa tradition, the controversial information about her life was examined by referring to historical sources and the controversial issues were tried to be clarified. It has been noted that she supported her father and his struggle for his cause from childhood until her death. The excessive comments made about Fāṭima bt. Muḥammad in Shīʿa sources have been examined and a sound information has been tried to be obtained by comparing the relevant data with the Qurʾān and early sources. It has been concluded that in early sources, especially in Shīʿa's sources there are some fabricated information which is not acceptable in aspect of Islam and conflicts even with the information in his books and apparently supports ideology of sectarianism. Thus, it has been made an effort to convey the most accurate information regarding the daughter whom Prophet Muḥammad called "Umm Ebīha" and her personality.