İlâhî irâde açısından rahmet ve gazap

Abstract

İlâhî irâde açısından rahmet ve gazap sıfatlarının incelendiği bu çalışmada, kelâm ekollerinin ilâhî isim ve sıfatlara genel yaklaşımları, irâdenin anlamı ve diğer sıfat gruplarındaki yeri, rahmet ve gazap sıfatlarının kavramsal ve kelâmî açıdan incelenmesi, tezahürlerinin ele alınması ve aralarındaki ilişkiler incelenmiştir. Konunun soyut olması hasebiyle hemen her kültürün, her felsefî grubun, her düşünce akımının söz söyleyebildiği bir alan olduğu görülmektedir. Bu soyut genişlik, konuyu belli bir eksende anlatma ihtiyacı doğurmuştur. Bu sebeple Hanefi- Maturîdî kelâm anlayışını merkeze alınmış, diğer kelâmî görüşlere de yeri geldikçe değinilmiştir. Kelâm ekolleri, sıfatlara yaklaşımlardaki usullerini sıfatların ilişkisinde de korumuşlardır. Selefîler bir sıfatı diğeri ile açıklamayı ta'til kabul ederken, Eş'arîler rahmet ve gazabı ilâhî irâdenin farklı isimleri kabul etmiştir. Bütün fiilî sıfatları ezelî gören Mâturîdîler, rahmet ve gazabı da ezelî birer sıfat olarak Allah'a nispet etmişlerdir. İrâdeyi tekvînî ve teşrîi diye ikiye ayırmak Rahmâniyyetin tekvînî irâde ile Rahîmiyyetin ise teşrîi irâde ile doğrudan ilişkisini göstermektedir. Teşrîi irâdeye karşı direnen kişilere Allah'ın gazap etmesi, gazabın tezâhürlerini yaratması açısından tekvînî irâde ile ilişkilidir.

This study examines the attributes of mercy and wrath in terms of divine will, the general approaches of the schools of kalam to divine names and attributes, the meaning of will and its place in the group of other adjectives, the conceptual and theological examination of the attributes of mercy and wrath, their manifestations and the relationships between them are examined. Since the subject is abstract, it is seen that almost every culture, every philosophical group and every thought movement can speak. However, the approaches of other theological approaches to the subject by focusing the understanding of Hanafi-Maturidi theology have been mentioned from time to time. The schools of kalam have preserved their approach to adjectives in the context of the relationship between adjectives. While Salafists accepted it as submissive to explain one attribute with another, the Ash'arites accepted mercy and wrath by different names of the divine will. The Mâturîdîs, who regarded all the actual attributes as pre-eternal, attributed mercy and wrath to Allah as separate attributes forever. Dividing the irâde into two as taqwînî and taqrii shows that the mercy-Rahmaniyyah is directly related to the will of tawînî, and the mercy of Rahîmiyyet is directly related to the will of Tesri. Again, the wrath of God is related to those who resist the divine will with stubbornness and arrogance in terms of creating the manifestations of the wrath of the taekwînî will.