Türkiye'de ekonomik büyümenin ve gelir eşitsizliğinin yoksulluğa etkisi: Düzey-1 bölgeleri örneği

Abstract

Genel anlamda, yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan gıda, barınma, ısınma, giyim vb. gibi temel insani gereksinimleri karşılayacak düzeyde bir gelire sahip olamamanın yanı sıra, eğitim ve sağlık vb. gibi temel hizmetlere erişememe durumu olarak tanımlanabilen yoksulluk, özellikle geri kalmış ve gelişmekte olan ülkelerin ana iktisadi problemleri arasında önemli bir yere sahiptir. Ekonomik bir sorun olmanın ötesinde toplumlarda ahlaki, sosyal ve siyasi çok çeşitli ve olumsuz sonuçlar yaratan yoksulluk, mücadele edilmesi gereken küresel bir problem olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte ülkelerin yoksulluk problemi ile etkin şekilde savaşabilmeleri öncelikle yoksulluğun nedenlerinin (kaynaklarının) belirlenmesini gerektirmektedir. Konu ile ilgili literatürde yoksulluğun nedenleri olarak bireysel, kültürel, sosyal, demografik ve ekonomik bazı faktörlerin rolüne değinilmektedir. Söz konusu ekonomik faktörler arasında ekonomik büyüme ve gelir eşitsizliği öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, gelişmekte olan bir ülke olan Türkiye'de ekonomik büyümenin ve gelir eşitsizliğinin yoksulluk üzerindeki etkisine odaklanılmaktadır. İkinci nesil (gelişmiş) panel veri teknikleri kullanılarak yapılan çalışmada, Türkiye'nin Düzey-1 bölgelerinin 2006-2019 dönemine ait verileri kullanılmıştır. Yoksulluğun, yoksulluk oranı ile gelir eşitsizliğinin gini katsayısı ile ve ekonomik büyümenin ise kişi başı reel gelir ile temsil edildiği ampirik analizde, Westerlund ve Edgerton (2007) LM bootstrap panel koentegrasyon ve Genişletilmiş Ortalama Grup Tahmincisinden yararlanılmıştır. Elde edilen ampirik bulgular, Türkiye'nin Düzey-1 bölgelerinde (panelin genelinde) ekonomik büyümenin yoksulluğu azalttığını, gelir eşitsizliğinin ise yoksulluğu artırdığını ortaya koymuştur. Sonuçlar bölge bazında incelendiğinde; Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Doğu Marmara, Ege, Kuzeydoğu Anadolu ve Orta Anadolu bölgelerinde ekonomik büyümenin yoksulluğu azalttığı geri kalan bölgelerde etkilemediği tespit edilmiştir. Gelir eşitsizliği ise Akdeniz, Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Marmara bölgelerinde yoksulluğu artırırken, Ege bölgesinde azaltmakta, geri kalan bölgelerde ise yoksulluk üzerinde bir etki yaratmamaktadır.

In general terms, poverty can be defined both as the inability to access basic services such as education and health, and as not having an income to meet fundamental human needs such as food, shelter, heating, and clothing, which are necessary for the continuation of life, is the main economic problem of most countries, especially underdeveloped, and developing countries. Beyond being an economic problem, poverty, which creates a wide variety of negative consequences, including moral, social, and political, is accepted as a global problem that needs to be tackled. However, for countries to fight the problem of poverty effectively, it is necessary to determine the causes of poverty first. It is mentioned in related literature that some individual, cultural, social, demographic, and economic factors play an important role in the causes of poverty. Economic growth and income inequality come into prominence among the mentioned economic factors. This study focuses on the impact of economic growth and income inequality on poverty in Turkey as a developing country. In this study, which was carried out employing second-generation (advanced) panel data techniques, data of NUTS-1 regions of Turkey for the period 2006–2019 was used. Westerlund and Edgerton (2007), LM bootstrap panel cointegration, and Augmented Mean Group estimator were used in the empirical analysis, in which poverty is represented by the poverty rate, income inequality by the gini coefficient, and economic growth by the real income per capita. The findings revealed that economic growth reduces poverty in NUTS-1 regions of Turkey (across the panel), while income inequality increases poverty. When the results were examined on a regional basis, it was found that economic growth reduces poverty in the Western Black Sea, Eastern Black Sea, Eastern Marmara, Aegean, Northeastern Anatolia, and Central Anatolia regions, while it has no impact on the remaining regions. When it comes to income inequality, while it increases poverty in the Mediterranean, East Marmara, and Northeast Anatolia regions, it reduces poverty in the Aegean region and does not have an impact on poverty in the remaining regions.